You are here:

Cúram teaghlaigh

Q: Article 9

Article 9 of the UNCRC says it’s your right to live with your parent(s), unless it is bad for you. If you can’t live with your parents, it’s your right to get special care and help, like foster care, residential care or living with another member of your family (Article 20 UNCRC).

13 – 17

years

old

Cad a chiallaíonn sé seo?

Conas a chosnaítear an ceart sin in Éirinn?

An bhfuil an ceart sin ag gach leanbh in Éirinn?

Scéal Libby

Cad a chiallaíonn sé seo?

Article 9

Article 9 of the UNCRC says it’s your right to live with your parent(s), unless it is bad for you. If you can’t live with your parents, it’s your right to get special care and help, like foster care, residential care or living with another member of your family (Article 20 UNCRC).

Article 10

Under Article 10 UNCRC, it’s your right to be together with your parents if you live in a different country. You should be able to keep in contact, see each other and be reunited where possible.

Conas a chosnaítear an ceart sin in Éirinn?

Tá neart rialacha in Éirinn a chinntíonn go bhfaigheann tú do cheart chun teaghlaigh agus cúram anseo:

De réir an Bunreacht tá an ceart agat go dtabharfadh do theaghlach aire duit agus go dtógfadh sé/sí thú (Airteagal 41). Cabhraíonn do theaghlach leat cinntí a dhéanamh agus do chearta a fháil. Is é dualgas an Rialtais cabhrú le do thuismitheoir(í) nó le do chaomhnóir(í) é seo a dhéanamh ar an mbealach is fearr is féidir leo.

Tugann an tAcht um Chúram Leanaí 1991 níos mó cearta duit. Deir sé mura bhfuil sé sábháilte duit a bheith le do theaghlach, go bhfuil sé de cheart agat go dtabharfadh an Stát (nó Tusla!) aire duit. Tá an ceart agat freisin do thuairim a bheith agat nuair a bheidh an cinneadh seo á dhéanamh. Cliceáil anseo chun tuilleadh eolais a fháil faoi do chearta i gcúram

Faoin Acht um Chosaint Idirnáisiúnta 2015, má tá tú faoi bhun 18 mbliana d’aois agus má thagann tú go hÉirinn ó thír eile leat féin, toisc nach bhfuil sé sábháilte fanacht ann, tá an ceart agat athaontú le do thuismitheoirí agus le do dheartháireacha agus deirfiúracha atá faoi bhun 18 mbliana d’aois freisin.

An bhfuil an ceart sin ag gach leanbh in Éirinn?

Ní bhíonn gach leanbh atá faoi chúram an Stáit sábháilte. Uaireanta, ní bhíonn áit oiriúnach ann do leanaí dul agus ní gá dóibh bogadh timpeall go leor. Cuireann sé seo daoine óga a bhfuil go leor tacaíochta ag teastáil uathu i mbaol mí-úsáide agus dochair bhreise.

Tá sé níos deacra do leanaí a thagann go hÉirinn leo féin ó thíortha eile rochtain a fháil ar thacaíocht a luaithe a shroicheann siad 18 mbliana d’aois (cúram iar-dheonach) ná do leanaí Éireannacha. I gcás leanaí a fhaigheann cúram iar-dheonach, ní bhíonn sé maith go leor i gcónaí agus ní bhraitheann siad go hiomlán ullmhaithe chun cúram a fhágáil. Is féidir go mbeadh sé níos deacra freisin cúram iar-chabhrach a fháil chomh fada agus is gá duit mura bhfuil tú i mbun oideachais.

Scéal Libby

Tháinig mé go hÉirinn ón tSomáil liom féin nuair a bhí mé seacht mbliana déag d’aois. Nuair a tháinig mé go hÉirinn, rinne siad botún agus iad ag déanamh amach m’aois. Bhí mo dhoiciméid aitheantais go léir caillte agam sa chogadh agus bhí mo Bhéarla an-lag. Cheap siad go raibh mé os cionn ocht mbliana déag d’aois cheana féin, agus mar sin nuair a shroich mé ocht mbliana déag d’aois sa deireadh, diúltaíodh oibrí iar-chúraim dom, cé go raibh géarghá agam le ceann.

Find out what you can do when you’re not getting your rights.