Skip to main content

Tá tú anseo:

Taighde Nua: An deis do leanaí tionchar a imirt agus cead cainte a bheith acu ar líne

Taighde Nua: An deis do leanaí tionchar a imirt agus cead cainte a bheith acu ar líne

Ollscoil Teicneolaíochta (OT) Bhaile Átha Cliath agus Oifig an Ombudsman do Leanaí

Is taighde nua é Guthanna Digiteacha: Ceart éisteachta leanaí a chur chun cinn trí mheáin shóisialta agus dhigiteacha arna dhéanamh ag Ollscoil Teicneolaíochta Bhaile Átha Cliath ar son Oifig an Ombudsman do Leanaí (OCO), lena ndéantar iniúchadh ar dheiseanna chun na meáin shóisialta agus dhigiteacha a spreagadh chun an dóigh a éagsúlú ar féidir le lucht déanta beartas poiblí, cinnteoirí agus soláthraithe seirbhíse éisteacht le leanaí.

Go dtí seo, bhí obair an OCO maidir le cearta leanaí sa timpeallacht dhigiteach dírithe go príomha ar shábháilteacht agus ar chosaint leanaí – saincheist atá ríthábhachtach. De réir mar a leanann tábhacht na timpeallachta digití do leanaí chun fás, áfach, ba mhian linn iniúchadh a dhéanamh ar an dóigh ar féidir ceart éisteachta leanaí a chur chun cinn trí mheáin shóisialta agus dhigiteacha, go speisialta i gcomhthéacs na cinnteoireachta poiblí.

 

Dála go leor eagraíochtaí eile, bhí an OCO ag brath go mór ar theicneolaíochtaí digiteacha le linn phaindéim Covid-19. Sa bhliain seo a chuaigh thart, daingníodh tábhacht na meán sóisialta agus digiteach chun cumarsáid agus siamsa a dhéanamh, chun sinne a choinneáil ar an eolas, agus chun oideachas a chur ar dhaoine.  Breathnaíonn Guthanna Digiteacha ar na bacainní roimh spreagadh na meán sóisialta agus digiteach chun ceart éisteachta leanaí a chur chun cinn, agus ar an dóigh ar féidir na bacainní sin a shárú. Díríonn sé aird ar dhea-chleachtas agus déanann sé moltaí maidir le príomhghníomhaíochtaí chun úsáid na meán sóisialta agus digiteach a chur chun cinn mar dhóigheanna do leanaí a gcuid dearcthaí a léiriú agus cead cainte a bheith acu maidir le comhlachtaí poiblí in Éirinn.

Is é a bhí i gceist le Guthanna Digiteacha ná comhairliúchán le 155 dhuine óga ó 8 mbliana d’aois go 17 mbliana d’aois, chomh maith le hagallaimh le státseirbhísigh agus le seirbhísigh phoiblí, le hoibrithe óige, le hionadaithe ENRanna, le hoideoirí agus le speisialtóirí tionsclaíochta.

Labhair na leanaí a ghlac páirt ann faoin raon leathan de thairbhí a bhíonn ann mar thoradh ar mheáin shóisialta agus dhigiteacha. Go háirithe, dhírigh siad aird ar “Chumarsáid agus ar bheith i dteagmháil” agus ar “An idirlíon mar Spás Faisnéise”. Aithníonn siad na bacainní agus na dúshláin sa timpeallacht dhigiteach, lena n-áirítear cibearbhulaíocht agus cumarsáidí nach bhfuil de dhíth. Tríd is tríd, áfach, tá siad muiníneach faoina gcumas iad féin a léiriú ar líne agus creideann siad gur áit mhaith é an t-idirlíon ina bhfuil cead cainte ag daoine óga.

“Ní fheiceann daoine óga saol as líne agus saol ar líne mar a bhíonn infheicthe do dhaoine fásta b’fhéidir. Níl ann ach an saol amháin do dhaoine óga agus dá bhrí sin is í sin an áit le bheith do dhaoine óga agus tá sé ríthábhachtach go ndéanann an earnáil óige agus oibrithe óige teagmháil le daoine óga áit a bhfuil siad.” (Eagraíocht Óige).

Dúirt an tOllamh Brian O’Neill a bhí i gceannas ar fhoireann taighde OT Bhaile Átha Cliath:

“Bhí lúcháir orainn an deis a bheith againn obair a dhéanamh leis an OCO ar an tionscnamh an-tábhachtach seo.  Is é atá i gceist le Guthanna Digiteacha léargas nua a thabhairt chuig rannpháirtíocht leanaí agus daoine óga i gcinnteoireacht phoiblí.  Bhí na daoine óga agus an líon mór gairmithe ónar lorgaíomar a gcuid tuairimí cinnte go bhfuil deis ollmhór ann dúinn anseo chun guthanna óige a spreagadh ar dhóigh an-dearfach trína rannpháirtíocht dhigiteach.”

Lean Valeria Setti, Comhordaitheoir an Choimisiúin Eorpaigh um Chearta an Linbh agus príomhchainteoir do sheimineár gréasáin Guthanna Digiteacha le rá:

“Le Guthanna Digiteacha deimhnítear an méid a d’inis na 10,000 leanbh a chuir le Straitéis an AE um chearta an linbh dúinn: go bhfuil siad ina saoránaigh ghníomhacha agus go bhféadfadh ardáin shóisialta agus dhigiteacha bheith ina bpríomhuirlis chun rannpháirtíocht níos mó a bhaint amach.

“Tá móiminteam polaitiúil ann chun rannpháirtíocht leanaí sa saol daonlathach agus polaitiúil a bhogadh go dtí an chéad leibhéal eile. In 2022, seolfaidh an Coimisiún Eorpach Ardán AE nua um Rannpháirtíocht Leanaí, agus tá sé cinnte go gcuideofar lenár gcinntí a threorú le toradh an taighde i nGuthanna Digiteacha”.

 

Moltar roinnt pointí gníomhaíochta le Guthanna Digiteacha d’fhonn na meáin shóisialta agus dhigiteacha a spreagadh:

  • Sainghrúpa um Rannpháirtíocht Dhigiteach a thionól
  • Cairt um Rannpháirtíocht Dhigiteach Leanaí agus Daoine Óga a fhorbairt
  • Sraith Straitéisí um Rannpháirtíocht Dhigiteach a fhorbairt
  • Spás Rannpháirtíochta Digití tiomnaithe a fhorbairt
  • Tionscadail taispeántóra a thionscnamh d’fhonn foirmeacha rannpháirtíochta nua agus nuálacha sna próisis chinnteoireachta a reáchtáil ar bhonn píolótach.

Dúirt an Dr Niall Muldoon, an tOmbudsman do Leanaí, gurb ionann an taighde agus na moltaí agus treoir chun gnímh do pháirtithe leasmhara agus don Rialtas maidir le cearta leanaí ar líne a chosaint. Lean Niall le rá:

“Beidh ceannaireacht, comhoibriú agus comhordú de dhíth chun an clár oibre sin a thabhairt ar aghaidh. Do gach duine againn a bhfuil freagracht orainn chun réadú ceart éisteachta leanaí a chur chun cinn, cuirtear deis spreagúil ar fáil dúinn le Guthanna Digiteacha chun an dóigh a gcomhlíonann muid an fhreagracht sin a éagsúlú.”

 

 

Nótaí d’eagarthóirí

  • Is ceart bunúsach é ceart éisteachta leanaí atá leagtha amach faoi Airteagal 12 Choinbhinsiún na Náisiún Aontaithe maidir le Cearta an Linbh, a dhaingnigh Éire i 1992.
  • Beidh seimineár gréasáin Guthanna Digiteacha ar siúl Déardaoin an 23 Meán Fómhair ó 11rn go dtí 1in.

 

Áirítear leis na cainteoirí:

  • Phillip Jaffé, Leas-Chathaoirleach Choiste na NA maidir le Cearta an Linbh
  • Regina Jensdottir, Ceann Rannóg um Chearta an Linbh Chomhairle na hEorpa agus Comhordaitheoir na Comhairle um Chearta an Linbh
  • Valeria Setti, Comhordaitheoir an Choimisiúin Eorpaigh do Chearta an Linbh
  • An tOllamh Sonia Livingstone, Ollamh le Síceolaíocht Shóisialta, Roinn na Meán agus Cumarsáide, Scoil Eacnamaíochta Londan
  • An tOllamh Pat Dolan, Stiúrthóir Ionad Taighde um Leanaí agus an Teaghlach de chuid EOECNA, Ollscoil na hÉireann, Gaillimh
  • Jane McGarrigle, Webwise.ie
  • Sabrina Vorbau, Foireann Saoránachta Digití Schoolnet Eorpach
  • An tOllamh Brian O’Neill, OT Bhaile Átha Cliath