Skip to main content

Tá tú anseo:

Is minic go mbíonn leanaí faoi mhíchumas dofheicthe, nach n-éistear leo agus go gceaptar nach bhfuil siad tábhachtach

 

Inniu (Dé Luain) seolfar Seachain an Bhearna - taighde ar na bacainní ar leanaí faoi mhíchumas in Éirinn chun a gcearta a fheidhmiú.

Rinne an tOmbudsman um Leanaí an taighde a choimisiúnú agus rinne taighdeoirí i Scoil an Dlí agus san Institiúid Cúrsa Saoil agus Sochaí in OÉ Gaillimh é.

I Seachain an Bhearna aimsíodh go mbíonn leanaí faoi mhíchumas dofheicthe go minic, mar go ndéantar dearmad orthu i go leor dlíthe, beartas agus clár atá dírithe ar leanaí agus ar mhíchumas. Ní éistear le leanaí faoi mhíchumas, toisc nach bhfuil baint ghníomhach nó éifeachtach acu le comhairliúcháin ar dhlíthe, ar bheartais agus ar chláir a dtéann i bhfeidhm orthu. Ceaptar nach bhfuil leanaí faoi mhíchumas tábhachtach, toisc go bhfuil siad réasúnta dofheicthe i sonraí oifigiúla.

Sa taighde ardaítear imní faoin sárú leanúnach ar chearta leanaí faoi mhíchumas agus moltar roinnt beart chun é sin a leigheas, ag glacadh cur chuige leanbh-lárnaithe agus bunaithe ar chearta.

I measc cuid de na príomhcheisteanna a ardaíodh i Seachain an Bhearna, tá sláinte agus an easpa comhordaithe idir seirbhísí, meabhairshláinte agus toiliú, agus leanaí faoi mhíchumas agus an dlí.

Tá sé mar aidhm ag an tuarascáil seo aird a tharraingt ar an ngá le bearta níos spriocdhírithe atá dírithe ar leanaí faoi mhíchumas chun réaltachtaí a saoil a léiriú agus a chinntiú go n-urramaítear a gcearta daonna.

Is pointe tosaigh é Seachain an Bhearna chun a chinntiú go gcuimsítear leanaí faoi mhíchumas i ndlíthe, i mbeartais agus i gcleachtais a dtéann i bhfeidhm orthu, agus a gcearta daonna a urramú, a chosaint agus a chomhlíonadh faoi Choinbhinsiún na Náisiún Aontaithe um Chearta an Linbh agus faoi Choinbhinsiún na Náisiún Aontaithe maidir le Cearta Daoine faoi Mhíchumas.

 

Dúirt an tOllamh Eilionóir Flynn “Ceann de phríomhthorthaí ár dtaighde ná gur minic a thiteann leanaí faoi mhíchumas idir dhá stól. B’fhéidir go ndéantar iad a eisiamh ó dhlíthe, beartais agus cláir mhíchumais (a bhíonn dírithe go minic ar dhaoine fásta faoi mhíchumas), agus go minic ní mheastar iad i ndlíthe, i mbeartais agus i gcláir atá dírithe ar chearta leanaí (a bhfuil dírithe b’fhéidir ar leanaí nach bhfuil faoi mhíchumas). Tá súil againn go bhfreastalóidh an taighde seo mar phointe tosaigh don athrú mar go n-aithníonn sé bearnaí sa dlí, sa bheartas agus sa chleachtas reatha nach mór aghaidh a thabhairt orthu ionas go mbeidh meas iomlán ar chearta an duine ag leanaí faoi mhíchumas. "

Ag trácht dó ar Sheachain an Bhearna, dúirt an tOmbudsman do Leanaí, an Dr. Niall Muldoon

“Tá a fhios againn nach gcaitear go cothrom le leanaí faoi mhíchumas in Éirinn ar go leor bealaí agus ar chúiseanna éagsúla. Rinneamar an taighde seo a choimisiúnú toisc go raibh muid ag iarraidh na constaicí atá ag cur cosc ar leanaí a gcearta a fheidhmiú a aithint, agus roinnt réitigh a chur ar fáil chun cabhrú leo siúd a dhéanann dlíthe agus beartais do leanaí faoi mhíchumas.

“Bhí sé mar thosaíocht ag an OCO aird a tharraingt ar na saincheisteanna a théann i bhfeidhm ar leanaí faoi mhíchumas le roinnt blianta anuas. Trí imscrúduithe ar nós Cás Molly, Cás Jack agus ár dtuarascáil ar Riachtanais nach bhFreastalaíodh orthu, chuireamar béim ar na deacrachtaí an-dáiríre atá roimh leanaí faoi mhíchumas agus roimh a dteaghlaigh gach lá. Chuala muid freisin ó na céadta leanbh faoi mhíchumas trí Beyond Limits, imeacht a reáchtálamar in 2019. Is é Seachain an Bhearna an chéad chéim eile ar an turas seo.

“Arís agus arís eile, chonaiceamar cé chomh deacair is atá sé do leanaí faoi mhíchumas agus a dteaghlaigh. Tá súil agam go mbainfidh daoine a dhéanann dlíthe agus beartais do leanaí faoi mhíchumas úsáid as an taighde seo. Tá sé thar am ag an Stát a bheith i gceannas agus gan bac a chur air.”