Skip to main content

Tá tú anseo:

Dhá thuarascáil mhóra curtha faoi bhráid Choiste na NA um Chearta an Linbh ag Oifig an Ombudsman do Leanaí

Is deis é don Rialtas Buiséad 2023 chun a thiomantas do leanaí a thaispeáint

Dhá thuarascáil mhóra curtha faoi bhráid Choiste na NA um Chearta an Linbh ag Oifig an Ombudsman do Leanaí

Tá aird an phobail tarraingthe ar dhul chun cinn na hÉireann maidir le cearta leanaí in dhá thuarascáil mhóra nua arna bhfoilsiú ag Oifig an Ombudsman do Leanaí (OCO) inniu. Cuireadh Pieces of Us, tuarascáil le leanaí agus le daoine óga ó ar fud na hÉireann, agus tuarascáil leis an OCO faoi bhráid Choiste na NA um Cearta an Linbh (Coiste NA).

Cuireadh an dá thuarascáil faoi bhráid an choiste mar chuid de phróiseas monatóireachta agus tuairiscithe idirnáisiúnta trína ndéanann an Coiste NA iniúchadh tréimhsiúil ar dhul chun cinn na hÉireann maidir lena cuid oibleagáidí a chur i gcrích faoi Choinbhinsiún na NA um Chearta an Linbh. Tá na tuarascálacha sin curtha isteach ag an OCO roimh idirphlé cuiditheach an Choiste NA leis an Stát, atá le tarlú i Mí Eanáir 2023.

Dúirt an tOmbudsman do Leanaí, an Dr. NIall Muldoon, cé go n-aithnítear éagsúlacht de réimsí sna tuarascálacha sin ina bhfuil dul chun cinn déanta ag an Stát maidir le leanaí, dírítear aird leis na saincheisteanna arna dtarraingt anuas ar na dóigheanna éagsúla ina dteipeann ar an Stát maidir le cearta leanaí a chaomhnú:

“Tríocha bliain tar éis d’Éirinn Coinbhinsiún na NA um Chearta an Linbh a dhaingniú, teastaíonn athrú suntasach ar chur chuige an Stáit agus an Rialtais chun tabhairt faoi na heasnaimh leanúnacha maidir le ceist na leanaí agus a gcuid ceart i gcinntí a théann i bhfeidhm orthu.

“Nuair a bhíonn ar an Rialtas cinntí deacra a dhéanamh, cluinimid go rialta faoin tionchar a bheidh ag na cinntí sin ar an státchiste, ar leasanna gnó agus ar raon fachtóirí eile. Is annamh a bhíonn leanaí ar bharr liosta na gcúrsaí sin. Taispeánadh leis an bpaindéim conas is féidir leis an Rialtas agus leis an Stát cineálacha nuálacha chur chuige a ghlacadh, ach de mhí-ádh níor cuireadh an cumas sin le haghaidh nuála i bhfeidhm go leordhóthanach go fóill maidir le cinntí a théann i bhfeidhm ar leanaí. Tá athrú mór de dhíth d’fhonn cearta leanaí a phríomhshruthú agus chun forbairt a dhéanamh ar an dul chun cinn a rinneadh in Éirinn sna tríocha bliain atá caite.

“Agus an buiséad ag teannadh linn go gasta agus éilimh ar acmhainní ag teacht isteach ó gach treo, tá sé ríthábhachtach go dtugtar tús áite do leanaí ar dhóigh fhiúntach, agus ní amháin trí ‘beidh tionchar dearfach ag na hathruithe seo ar leanaí’ a chur leis na preaseisiúintí ábhartha.

“Sa tuarascáil Pieces of Us insíonn leanaí dúinn go bhfuil cantal agus díomá orthu maidir le seirbhísí sláinte, go háirithe seirbhísí meabhairshláinte. Léiríonn siad an imní atá orthu maidir le liostaí feithimh fada agus seirbhísí easnamhacha. Labhraíonn siad freisin faoin oideachas, lena n-áirítear an

gá le hathchóiriú scrúduithe, an tionchar atá ag bulaíocht i scoileanna agus na tacaíochtaí ar mian leo go gcuirfí ar fáil iad i scoileanna le cuidiú leo dul ó neart go neart. Ní mór éisteacht leis na leanaí sin.

“Sa tuarascáil Pieces of Us chualathas ó níos mó ná 5,500 leanbh idir 2 bhliain agus 17 mbliana d’aois a ghlac páirt i suirbhé ar líne agus ó níos mó ná 200 leanbh a ghlac páirt i bhfócasghrúpaí idir Bealtaine 2021 agus Márta 2022.

“Idir an dá linn, rinneadh moltaí i dtuarascáil OCO i 43 réimse ina bhfuil feabhsuithe de dhíth ionas gur féidir leis an Stát a chuid oibleagáidí do leanaí a chomhlíonadh ina n-iomláine faoi Choinbhinsiún na NA um Chearta an Linbh.

“Is deis é don Rialtas Buiséad 2023 chun a thiomantas do leanaí a thaispeáint trí chur in iúl go ndéanfaidh sé bearta buiséadacha lena gcuirtear leanaí san áireamh agus trí línte buiséid shainiúla a thabhairt isteach lena ndéanfar maoiniú do leanaí a imfhálú - mar shampla, buiséad sainiúil do sheirbhísí meabhairshláinte do leanaí. Ba cheart buiséid ilbhliantúla a thabhairt isteach freisin do leanaí faoi mhíchumais d’fhonn pleanáil cheart a dhéanamh dá gcuid riachtanas tuartha.”

DEIREADH