Skip to main content

Tá tú anseo:

Seolann an tOmbudsman do Leanaí Riachtanais Nár Sásaíodh: Tuarascáil ar na dúshláin atá roimh leanaí in Éirinn a éilíonn measúnú ar a riachtanais

15 Deireadh Fómhair 2020:  Inniu sheol an tOmbudsman do Leanaí Riachtanais Nár Sásaíodh: Tuarascáil ar na dúshláin atá roimh leanaí a éilíonn measúnú ar a gcuid riachtanais. Ardaíonn an tuarascáil ábhair imní shuntasacha faoi sháruithe leanúnacha ar chearta leanaí faoi mhíchumas agus moltar roinnt gníomh chun é seo a réiteach, trí chur chuige leanbh-lárnaithe agus bunaithe ar chearta, chun dul i ngleic leis na dúshláin seo.

I measc na saincheisteanna a aibhsíodh tá na moilleanna suntasacha agus fada atá le sárú ag leanaí agus a dteaghlaigh maidir le measúnú ar riachtanais (AON) a chríochnú, in ainneoin riachtanais dlíthiúil tús a chur leis an AON laistigh de thrí mhí ó iarratas a fháil. Agus an t-éileamh ar iarratais ar mheasúnuithe ar riachtanais ag méadú faoi níos mó ná ceathair idir 2007 agus 2018, níor críochnaíodh ach 8.8% de mheasúnuithe in am i 2018. Ní raibh ach 9% san fhigiúr réamh-mheasta le haghaidh comhlánú tráthúil i 2019 agus 2020.

I measc na dtorthaí sa tuarascáil tá;

  • Lucy, atá neamhbhriathartha agus a bhfuil diagnóis Neamhord Speictrim Uathachais uirthi maroan le Deacrachtaí Foghlama Ginearálta Éadroma, anois 11 mbliana d’aois agus níl na seirbhísí cliniciúla a moladh di mar leanbh sé bliana d’aois tar éis AON i 2015 faighte aici go fóill.
  • Dúradh le Sarah, ceithre bliana d’aois, a bhfuil fadhbanna céadfacha aici, go raibh uirthi fanacht 27 mí ar AON.
  • Bhí Michael fós ag fanacht 19 mí ar AON nuair a rinne a chlann teagmháil leis an OCO.
  • Tá roinnt tuismitheoirí chomh trína chéile gur thóg siad iasachtaí comhair chreidmheasa amach chun íoc as teiripí príobháideacha. Íocann cuid eile billí costasacha dleathacha chun an FSS a thabhairt chun cúirte chun ordú a fháil ag cur iachaill orthu measúnú a dhéanamh dá leanbh.

Molann an tuarascáil;

  • Acmhainní breise chun dul i ngleic leis na liostaí feithimh suntasacha, d’ainneoin fógra a rinne an Rialtas le déanaí faoi €7.8 milliún i maoiniú breise
  • Athruithe don Acht um Míchumas 2005 chun cur chuige iomlánaíoch agus ildisciplíneach a chinntiú maidir le riachtanais forbartha linbh a mheas agus a aithint,
  • An sainmhíniú ar mhíchumas a leasú go ceann a chuimsíonn cur chuige bunaithe ar chearta, leanbh-lárnaithe agus ionchuimsitheach.
  • Aitheantas ar riachtanais speisialta oideachais leanaí i reachtaíocht, trí athruithe ar an Acht um Oideachas do Dhaoine a bhfuil Riachtanais Speisialta Oideachais Acu (EPSEN) chun a chinntiú go gcomhlíontar na riachtanais seo go tráthúil agus go hiomchuí.

Ag trácht dó ar thorthaí na tuarascála, dúirt an tOmbudsman do Leanaí, an Dochtúir Niall Muldoon:

“Tá gearáin gan áireamh faighte ag Oifig an Ombudsman do Leanaí ó thuismitheoirí trína chéile a bhfuil a gcuid leanaí ar liosta feithimh le blianta chun rochtain a fháil ar mheasúnú ar riachtanais dá leanbh. Ina theannta sin, fuair a lán daoine amach nuair a dhéantar measúnú ar a leanbh, go mbíonn sé deacair orthu aon cheann nó gach ceann de na seirbhísí a mholtar a fháil chun cabhrú lena leanbh labhairt, bogadh, foghlaim agus fás.

“Tá sé de cheart ag gach leanbh faoi mhíchumas, faoi Choinbhinsiún na Náisiún Aontaithe um Chearta an Linbh (UNCRC) an leibhéal is airde sláinte agus oideachais a fháil chun a bpoitéinseal mar dhaoine a bhaint amach. Ina theannta sin, trí Choinbhinsiún na Náisiún Aontaithe ar Chearta Daoine faoi Mhíchumas (CRPD) a dhaingniú, tá an rialtas tiomanta d’fhíorú céimnitheach gach ceart daonna agus saoirse bhunúsach do gach duine faoi mhíchumas.”

Mhol an Dochtúir Muldoon “na Páirtithe Rialtais a gheall, trína gClár Rialtais tosaíocht a thabhairt do dhiagnóis luath, idirghabháil agus rochtain ar sheirbhísí, na moltaí sa tuarascáil seo a chur i bhfeidhm chun cabhrú leis na tiomantais sin a chomhlíonadh".