Skip to main content

Tá tú anseo:

Leanann an toideachas be bheith ar an tsaincheist is mó a ndéanann leanaí gearán faoi, faoi mar a luaitear a dTuarascáil Bhliantúil 2019 Oifig an Ombudsman do Leanaí

LEANANN AN TOIDEACHAS DE BHEITH AR AN TSAINCHEIST IS MÓ A NDÉANANN LEANAÍ GEARÁN FAOI, FAOI MAR A LUAITEAR I DTUARASCÁIL BHLIANTÚIL 2019 OIFIG AN OMBUDSMAN DO LEANAÍ

Nochtar i dTuarascáil Bhliantúil 2019 Oifig an Ombudsman do Leanaí méadú ar an gcéatadán gearán a fuarthas a bhaineann le hoideachas, in ainneoin go bhfuil laghdú tagtha, ar an iomlán, ar an méid gearán a fuair an oifig thar ceann leanaí.

Fuair Oifig an Ombudsman do Leanaí (an OOL) 1,503 gearán in 2019. Is ionann seo agus laghdú anuas ó 1,622 gearán in 2018, ach bhain 49% de na gearáin in 2019 le hoideachas, agus is ionann é seo agus méadú aníos ó 42% in 2018. 

As na gearáin siúd, bhain 75% le scoileanna, 17% leis an Roinn Oideachais agus Scileanna agus bhain 4% le gníomhaireachtaí oideachais eile, ar nós na Comhairle Náisiúnta um Oideachas Speisialta agus Choimisiún na Scrúduithe Stáit.

Nochtadh i dTuarascáil Bhliantúil 2019 an OOL freisin gur bhain 20% de ghearáin le Cúram Tacaíochta Teaghlaigh, agus is ionann seo agus laghdú anuas ó 24% in 2018. Tháinig laghdú anuas ó 16% in 2018 go dtí 14% in 2019 ar an gcomhréir ghearán a d’fhreagair an OOL a bhaineann leis na seirbhísí sláinte.

Gearáin a fuair Oifig an Ombudsman do Leanaí in 2019:

 

49%

Oideachas

20%

Cúram agus Cosaint Tacaíochta Teaghlaigh

14%

Sláinte

6%

Ceartas

5%

Tithíocht agus Pleanáil

6%

Eile

Lorg an OOL le tamall de bhlianta anuas chun dul i ngleic le conas a láimhseálann scoileanna saincheisteanna um chosaint leanaí maidir le buarthaí go bhféadfadh na dearcthaí pearsanta, beartais na scoile, nó an bhaint a bhíonn ag an mbord bainistíochta cosc a chur ar na saincheisteanna seo a chur ar aird na Roinne Oideachais agus Scileanna (an ROS). Chuir an Oifig tús le himscrúdú ar conas a rinne an ROS agus an Chigireacht Oideachais monatóireacht ar agus conas a dhéileáil siad le gearáin faoi chosaint leanaí laistigh de scoileanna, agus rinne siad moltaí ina dhiaidh sin chun feabhas a chur ar na córais atá i bhfeidhm. Mar thoradh air sin, bhí na Nósanna Imeachta um Chosaint agus Leas Leanaí do Bhunscoileanna agus Iar-Bhunscoileanna foilsithe agus i bhfeidhm faoin mbliain 2019, ar aon dul le moltaí an OOL.

Nochtar sa Tuarascáil Bhliantúil freisin conas a rinne an OOL cás Maria, duine óg a bhfuil riachtanais chasta aici, a chur ar aird Tusla. Rinne sí gearán leis an Oifig faoi na heispéiris a bhí aici i mbrú éigeandála. Mar gheall nach raibh áit cheart le cónaí ann aici, bhí Maria ag siúl na sráideanna i rith an lae agus na hoíche agus rud ar bith le déanamh aici. Nochtadh í freisin do mhí-úsáid alcóil agus drugaí agus thángthas i dtír go gnéasach uirthi i rith an ama seo. Bhí an OOL an-bhuartha faoin tsamhail chúraim a chuirtear ar fáil do dhaoine óga leochaileacha cosúil le Maria. I ndiaidh teagmháil a dhéanamh le Tusla, deimhníodh don Oifig go gcuirfí seirbhís 24 uair an chloig ar fáil agus gur forbraíodh roinnt ionaid faoisimh cónaithe chun tacú le leanaí a chónaíonn sa bhaile nó i gcúram altrama a dteastaíonn tacaíochtaí breise uathu chun leanúint lena socrúchán a sholáthar.

Sonraítear i gceann eile de na cás-staidéir faoi chaibidil i dTuarascáil Bhliantúil 2019 conas a d’oibrigh an OOL thar ceann thuismitheoir Conor, déagóir ar diagnóisníodh go bhfuil uathachas, dúlagar agus imní air, a bhí ag fanacht i mbarda péidiatrach ar feadh beagnach cúig mhí. Bhí tuismitheoir Conor buartha faoi chineál míchuí an tsocrúcháin san ospidéal, an mhoill a bhí ar FSS chun áit chuí a fháil dó le fanacht ann agus an easpa tacaíochtaí cearta chun cabhrú leis. Ba bheag aclaíocht a rinne Conor, agus ní raibh teacht ar bith aige ar oideachas, bhí ionchur teoranta teiripeach aige agus ní dhearna sé idirghníomhú sóisialta le duine ar bith seachas leis an bhfoireann agus nuair a bhíonn tuismitheoirí ar cuairt. Chas an OOL le Conor san ospidéal agus thug siad na buarthaí seo le fios do FSS, agus rinne FSS pleanáil níos réamhghníomhaí dá bharr don chúram a bhí á chur ar fáil do Conor ach ghlac sé naoi mí fós féin i ndiaidh gur iontráil sé an cúram sula bhfuair FSS socrúchán aonair dó lena dtacaíonn soláthraí seirbhísí cúraim príobháideach.

Dúirt an tOmbudsman do Leanaí, an Dr Niall Muldoon, agus é ag labhairt faoi Thuarascáil Bhliantúil 2019: “Léiríonn an t-ardú atá tagtha ar an gcéatadán gearán a bhaineann le hoideachas cé gur mhór an obair agus an fhorbairt atá déanta sa limistéar seo, is iomaí leanbh agus teaghlach atá míshásta go fóill leis an mbealach a thacaíonn an córas oideachais leo. 

“Bhain 5% de na gearáin a fuaireamar in 2019 faoi thithíocht agus is ionann seo agus athrú ar bith ón mbliain roimhe sin. Ba theacht ar thithíocht oiriúnach an tsaincheist ba mhó a tugadh chun solais agus áirítear tithíocht leis a leithdháil údarás áitiúil, tithíocht oiriúnach do leanaí faoi mhíchumas, cóiríocht éigeandála do dhaoine gan dídean, leithdháileadh a dhéanamh i gcás tosaíocht leighis agus saincheisteanna ginearálta aistrithe. Sheolamar “Níl Aon Tinteán mar do Thinteán Féin” (“No Place Like Home”) in 2019 chun tuairimí agus buarthaí leanaí a chónaíonn i Moil Teaghlaigh a thabhairt chun solais.

“Leanamar le cearta agus leas leanaí a chur i gceartlár ár n-oibre go léir i rith 2019. Thit an dara himeacht bliantúil Cainteanna Leanaí (“Child Talks”) amach a chuireann an deis ar fáil do leanaí chun labhairt faoi cheart atá an-tábhachtach dóibh. Chuireamar Beyond Limits ar siúl freisin - imeacht atá dírithe ar dhaoine óga faoi mhíchumas a chumasú agus d’fhreastail breis agus 1,000 leanbh, tuismitheoir, siblín, cúramóir agus iad siúd a oibríonn le daoine faoi mhíchumas ar an imeacht.

“Tá an Oifig buartha go fóill faoi luas mall an athraithe chun feabhas a chur ar an dlí, beartas agus soláthar maidir le meabhairshláinte leanaí agus dhaoine óga. Thug mé le fios i gcruinniú leis an Aire Stáit ar a bhfuil freagracht as Meabhairshláinte agus Daoine Scothaosta i mí na Nollag 2019 go dteastaíonn dul chun cinn mear i roinnt limistéar, Bille Meabhair-Shláinte (Leasú) an Rialtais; Fís d’Athrú athnuaite a fhoilsiú; agus tionscadal Pathfinder Meabhairshláinte Óige a bhunú san áireamh.

“De réir mo pheirspictíochta mar an Ombudsman do Leanaí, i measc na bpríomh-shaincheisteanna do leanaí agus a gcearta ar mian liom go dtabharfadh an Rialtas agus an Stát aghaidh orthu i rith 2020 tá dul chun cinn inbhraite a dhéanamh maidir le córas meabhairshláinte a chur i bhfeidhm do leanaí atá oiriúnach don fheidhm agus a sheasann le cearta leanaí ar an gcaighdeán meabhairshláinte is airde is féidir a bhaint amach. Chomh maith leis sin, ba mhaith liom go rachfaí i ngleic leis an ngéarchéim easpa dídine go práinneach, a chinntíonn go dtéitear i mbun bearta bríocha chun an tsaincheist chur san áireamh inár mBunreacht a bhaineann leis an gceart go mbíonn tithíocht ag duine. Cuirtear fáilte roimh ghealltanais nua pholaitiúla chun dul i ngleic le agus, go deimhin, chun deireadh a chur le Soláthar Díreach, agus tá súil agam go gcomhlíonfar iad seo laistigh den amfhráma is tapúla agus is féidir,” a dúirt an Dr Muldoon mar fhocal scoir.

CRÍOCH

Nótaí don Eagarthóir:

Tá na cás-staidéir seo a leanas i dTuarascáil Bhliantúil 2019 atá bunaithe ar ghearáin a fuair Oifig an Ombudsman do Leanaí:

An táille rollaithe iar-bhunscoile a aisíoc le Joe

Leathanach 31

Eoghan a fhágáil as an áireamh ón seomra ranga i scoil do riachtanais speisialta

Leathanach 32

Níl an mhaoirseacht a dhéantar ar nósanna imeachta um chosaint leanaí i scoileanna daingean a dhóthain

Leathanach 33

Oideachas do dhídeanaithe linbh a chónaíonn i gcóiríocht a chuireann an Stát ar fáil

Leathanach 35

Cóiríocht éigeandála cónaithe do Maria ina gcuirtear cúram agus maoirseacht ag duine fásta ar fáil 24 uair an chloig

Leathanach 43

Aistriú Jay agus Jim go Soláthar Díreach nuair a bhain siad 18 mbliana d’aois amach

Leathanach 45

Thug an OOL aird arís eile ar chás Molly chun an dul chun cinn a rinne FSS agus Tusla a rianú bliain ina dhiaidh sin

Leathanach 49

Conor a aistriú ó bharda péidiatrach go dtí áit chónaithe oiriúnach

Leathanach 51

 

Chun cóip de Thuarascáil Bhliantúil 2019 an OOL a íoslódáil, caith súil ar www.OCO.ie/Library

Eolas faoi Oifig an Ombudsman do Leanaí:

Comhlacht neamhspleách reachtúil í Oifig an Ombudsman do Leanaí (an OOL) in 2004 faoi Acht an Ombudsman do Leanaí, 2002. Tá dhá chroífheidhm ag an Ombudsman do Leanaí faoi Acht 2002 (arna leasú):

  • Cearta agus leas leanaí a shine le haois 18 mbliana a chur chun cinn
  • Scrúdú agus imscrúdú a dhéanamh ar ghearáin a dhéanann leanaí nó a dhéantar thar ceann leanaí faoi ghníomhartha riaracháin, nó neamhghníomhaíocht, comhlachtaí poiblí a d’imir nó a d’fhéadfadh a d’imir tionchar díobhálach ar leanbh.

Déanann an tOmbudsman do Leanaí tuairisciú go díreach leis an Oireachtas maidir leis na feidhmeanna reachtúla seo a chleachtadh.