Skip to main content

Tá tú anseo:

4,000 leanbh faoi mhíchumais i ngalar na gcás ar liostaí feithimh - an tOmbudsman do Leanaí

Rud beag níos mó ná 12 mhí ó fhoilsiú Unmet Needs, tuarascáil faoi na dúshláin atá os comhair leanaí faoi mhíchumais óna dteastaíonn measúnú ar a gcuid riachtanas, tá imní á cur in iúl ag Oifig an Ombudsman do leanaí (OCO) arís faoi líon ard na leanaí atá fós ag feitheamh. Mura ndearnadh measúnú ar leanaí fiú, cad é mar a gheobhaidh siad na seirbhísí a theastaíonn uathu?

Nocht an tAire Míchumais, Anne Rabitte, le déanaí go bhfuil beagnach 4,000 leanbh ag feitheamh ar Mheasúnú ar Riachtanas. Tá sé sin in ainneoin thabhairt isteach an Nós Imeachta Oibriúcháin Chaighdeánaigh agus beart eile atá dírithe ar dhul i ngleic leis an riaráiste.

D’éiligh an tOmbudsman do Leanaí, an Dr Niall Muldoon, go dtiocfadh an FSS os comhair Chomhchoiste an Oireachtais maidir le Leanaí, Comhionannas, Míchumas, Lánpháirtíocht agus Óige chun míniú iomlán agus poiblí a thabhairt ar na fadhbanna leanúnacha maidir le Measúnú ar Riachtanas, d’ainneoin na ngealltanas suntasach a rinneadh chun tabhairt faoi na fadhbanna sin.

Dúirt an tOmbudsman do Leanaí go bhfuil míniú de dhíth ón FSS ar an riaráiste cásanna a tharla arís, agus nach mór dóibh an méid a shonrú atá á dhéanamh chun tabhairt faoi.

“Agus í ag labhairt sa Seanad an 9 Samhain[1], rinne an tAire Míchumais, Anne Rabitte, tagairt do na sonraí ráithiúla is déanaí ón FSS lena léirítear go bhfuil rud beag níos lú ná 4,000 leanbh ag feitheamh ar mheasúnú ar a gcuid riachtanas. Tá an-imní orm, in ainneoin na bhfeabhsúchán a rinneadh níba luaithe i mbliana, go ndealraíonn sé go bhfuil líon na leanaí atá ag feitheamh ar Mheasúnú ar Riachtanas ardaithe go tobann arís.

“Tá gearáin á bhfáil againn fós ó thuismitheoirí leanaí atá ag feitheamh le haghaidh tréimhsí an-fhada ar Mheasúnú ar Riachtanas agus ina dhiaidh sin ar na seirbhísí a theastaíonn uathu. Tá sé sin thar a bheith coscrach agus an fhíric á cur san áireamh go bhfuil idirghabháil luath ríthábhachtach maidir le torthaí dearfacha a bhaint amach do leanaí.

“Rinneadh gearán amháin a fuaireamar le déanaí ar son Callum*, atá sé bliana d’aois agus a bhí ag feitheamh ar mheasúnú ildisciplíneach FSS le haghaidh ceithre bliana - ó bhí sé 28 mí d’aois. Tá an iomarca leanaí cosúil le Callum ann atá ag feitheamh i bhfad rófhada ar mheasúnú. Beidh ar na leanaí céanna bheith ag feitheamh arís ar na seirbhísí a theastaíonn uathu.

“Ó d’fhoilsíomar Unmet Needs i nDeireadh Fómhair 2020, tugadh bearta isteach a bhí dírithe ar dhéileáil leis na liostaí feithimh. Áirítear leo sin acmhainní airgeadais breise a leithdháileadh, poist nua a bhunú i dteiripe, Nós Imeachta Oibriúcháin Caighdeánach (SOP) a chur i bhfeidhm agus seirbhísí míchumais do leanaí a athchumrú ina bhFoirne Líonra Míchumais Leanaí. Dúradh linn go gcuirfear feabhas ar an gcás do leanaí leis na bearta sin ach ina ionad sin tá ardú eile is údar mór imní le feiceáil againn i líon na leanaí atá ag feitheamh ar mheasúnú.

“Níl fadhb Covid i gceist leis na moilleanna ar Mheasúnú ar Riachtanas. Is fadhb é atá ann le blianta fada anois agus tugtar le tuiscint leis an bhfíric go bhfuil beagnach 4,000 leanbh ag feitheamh ar mheasúnú ar a gcuid riachtanas nár cuireadh feabhas ar bith ar rudaí mar ba cheart go gcuirfí. Níl an deis á tabhairt do leanaí faoi mhíchumas barr a gcumais a bhaint amach mar thoradh ar an locht sin.

“Ní mór don FSS míniú a thabhairt ar an bhfáth nach ndealraíonn sé go bhfuil na bearta sin ag éirí leo, go háirithe tabhairt isteach an SOP. Tá soiléire bhreise de dhíth freisin maidir le líon beacht na leanaí atá ag feitheamh ar mheasúnú ar a gcuid riachtanas - níl sonraí ráithiúla FSS dá ndearna an tAire Rabitte tagairt ar fáil go poiblí fós. Teastaíonn uainn bheith ar an eolas faoin meán-aga feithimh agus faoi limistéir na tíre is mó atá buailte aige sin.

“Thar aon rud eile, ní mór soiléire iomlán a thabhairt maidir leis an méid atá á dhéanamh chun déileáil leis an riaráiste sin. Níl sé de shaoráid ag leanaí a gcuid ama a ghlacadh agus iad ag feitheamh ar mheasúnú ar a gcuid riachtanas, mar atá de cheart acu faoin Acht Míchumais, 2005.”

DEIREADH

Nótaí d’eagarthóirí

*Athraíodh ainmneacha na leanaí sa ráiteas seo chun a n-aitheantas a chosaint.

Is féidir tuarascáil Unmet Needs Oifig an Ombudsman do Leanaí a léamh anseo:

https://www.oco.ie/library/ombudsman-for-children-launches-unmet-needs-a-report-on-the-challenges-faced-by-children-in-ireland-who-require-an-assessment-of-their-needs/

[1] https://www.kildarestreet.com/sendebates/?id=2021-11-09a.124&s=anne+rabbitte+assessment#g126