Skip to main content

Tá tú anseo:  

Cearta leanaí ar líne – ‘Spotsolas’

We know that the internet plays a very important part in the lives of children in Ireland today.

Mar shampla, is eol dúinn an méid seo a leanas a bhuíochas le tuarascáil a rinneadh in 2015 ar a dtugtar ‘Net Children Go Mobile’ that:

  • Is sa bhaile is mó a úsáideann leanaí an t-idirlíon: thug breis ag 60% de leanaí le fios go n-úsáideann siad an t-idirlíon roinnt uaireanta sa lá nó ar a laghad uair amháin sa lá sa bhaile, agus bhí 46% de leanaí ag teacht ar an idirlíon óna seomra leapa féin.
  • Níor thug ach 7% de dhaoine óga 9-16 bliana d’aois le fios go n-úsáideann siad an t-idirlíon ar scoil ar bhonn laethúil.
  • Tá próifíl ar shuíomh líonraithe shóisialta, mar shampla Facebook agus Twitter, ag 9 nduine as gach 10 nduine idir 15 agus 16 bliana d’aois. Tá próifíl ar ardán roinnte meán, mar shampla, Instagram agus YouTube ag os cionn duine as gach triúr (36%) de dhaoine idir 9 agus 16 bliana d’aois.
  • Dúirt duine as gach ceathrar de dhaoine idir 13 agus 14 bliana d’aois agus 37% de dhaoine idir 15 agus 16 bliana d’aois gur chuir rud éigin ar líne isteach orthu nó go bhfaca siad rud éigin ar líne ar fearr leo gan é fheiceáil.

Seo an fáth go bhfuil gealltanas déanta againn inár bPlean Straitéiseach 2016-2018 chun oibriú le daoine eile chun tacú le rannpháirtíocht shábháilte agus éifeachtach sna meáin shóisialta agus dhigiteacha i measc leanaí agus daoine óga agus é a spreagadh.

Bíonn feidhm ag cearta leanaí faoi Choinbhinsiún na Náisiúin Aontaithe um Chearta an Linbh ar líne agus as líne, an méid seo a leanas san áireamh:

  • An ceart atá ag leanbh go gcaithfear go cothrom agus go cóir leo (Airteagal 2)
  • An ceart atá ag leanbh go gcuirtear le a ‘sárleasanna’ san áireamh (Airteagal 3),
  • An ceart atá ag leanbh go mbainfidh sé/sí a lánchumas amach agus go bhforbróidh sé/sí a dtallann agus a gcumas, tríd an oideachas ina measc (Airteagail 6, 28 agus 29),
  • An ceart atá ag leanbh chun páirt a ghlacadh i gcinntí a dhéantar fúthu agus chun iad féin a chur in iúl gan srian (Airteagal 12),
  • An ceart atá ag leanbh chun faisnéis agus smaointe a roinnt mura ndéanann sé díobháil do dhaoine eile nó daoine eile a mhaslú (Airteagal 13),
  • An ceart atá ag leanbh chun a reiligiún agus a gcreideamh féin a roghnú, agus chun bheith mar bhall le grúpaí nó grúpaí a bhunú, a fhad agus nach ndéanann sé díobháil do dhaoine eile (Airteagal 15),
  • An ceart atá ag leanbh i leith príobháideachais (Airteagal 16),
  • An ceart atá ag leanbh chun faisnéis a fháil atá tábhachtach dá bhfolláine, agus go gcosnófar iad ó fhaisnéis dhíobhálach (Airteagal 17),
  • An ceart atá ag leanbh chun braistint sábháilte agus go bhfuil aire á tabhairt dóibh, agus go gcosnaítear iad ó fhoréigean (Airteagail 19, 34 agus 36)
  • An ceart atá ag leanbh teacht a bheith acu ar sheirbhísí sláinte (Airteagal 24), agus
  • An ceart atá ag leanbh chun súgradh agus páirt a ghlacadh sa saol cultúrtha agus sna healaíona (Airteagal 31).

Scéim Ghinearálta an Bhille um Chosaint Sonraí, 2017

Tá an Rialtas ag oibriú faoi láthair ar an dréachtreachtaíocht sa limistéar um chosaint sonraí. Imríonn go leor de na tograí tionchar ar chearta leanaí agus daoine óga nuair a úsáideann siad seirbhísí ar líne, mar shampla, na meáin shóisialta.

Limistéar ar leith amháin atá á fhiosrú ag an Rialtas ná an aois ar cheart go mbeadh leanaí in ann clárú do sheirbhísí ar líne gan cead a bheith ag teastáil óna dtuismitheoirí/caomhnóirí (ar a dtugtar ‘aois an toilithe dhigitigh’).

Mhol Oifig an Ombudsman do Leanaí don Rialtas gur cheart go mbeadh aois 13 bliana slánaithe ag duine óg sular féidir leo toiliú digiteach a thabhairt in Éirinn agus gur cheart go n-aithneofaí leanaí go hiomlán sa reachtaíocht mar ‘sealbhóirí ceart’ agus ba cheart go leagfaí amach ann na cosaintí speisialta a bhronnfar orthu mar úsáideoirí seirbhísí ar líne.

Is féidir leat teacht ar ár n-aighneacht iomlán anseo..

D’fháiltigh an tOmbudsman do Leanaí le déanaí an cinneadh a rinne an Rialtas chun aois an toilithe dhigitigh a shocrú ag 13 bliana, ar aon dul lenár moladh. Is féidir leat ár bpreaseisiúint a léamh anseo.

Leanfaimid le monatóireacht a dhéanamh ar fhorbairtí reachtaíochta lena chinntiú go nglacann an Rialtas le cur chuige a léiríonn meas iomlán ar chearta leanaí.

Naisc agus acmhainní áisiúla

An méid atá á dhéanamh againn

Tionscadal mheáin dhigiteacha an OOL

In 2017, choimisiúnaíomar tionscadal taighde a bhí dírithe ar conas is féidir an úsáid cheart a bhaint as na meáin shóisialta agus dhigiteacha chun an ceart a chur chun cinn atá ag leanaí go n-éistear leo agus go gcuireann comhlachtaí poiblí a ndearcthaí san áireamh nuair a dhéanann siad dlíthe, beartais agus seirbhísí poiblí a fhorbairt, a chur i bhfeidhm agus a athbhreithniú. Caithfidh an taighde seo súil ar na bacainní féideartha atá roimh na meáin shóisialta agus dhigiteacha a úsáid chun cearta leanaí a chur chun cinn ar an mbealach seo, anuas ar shamplaí de dhea-chleachtas. Déanfar forbairt ar mholtaí le haghaidh na chéad chéimeanna eile, chomh maith, bunaithe ar thorthaí an taighde.